جزئیات افزایش ۴۵ درصدی حقوق برای کارگران
یک کارشناس روابط کار تأکید کرد که شمول یا عدم شمول «فوقالعاده جذب» به نوع ساختار مزدی بنگاهها و اخذ یا عدم اخذ مجوزهای قانونی از وزارت کار بستگی دارد
به گزارش قیمت ۳۶۰، در هفتههای اخیر و همزمان با اجرای مصوبه مزدی سال جدید، یکی از ابهامات جدی در میان کارگران و کارفرمایان، نحوه اعمال افزایش دستمزد برای «سایر سطوح مزدی» بوده است؛ بهویژه در مورد اینکه آیا افزایش ۴۵ درصدی شامل طرح «فوقالعاده جذب» نیز میشود یا خیر. بخشی از این ابهام، به برداشت نادرست از دامنه این افزایش بازمیگردد؛ چراکه این درصد افزایش اساساً مربوط به کارگرانی است که بیش از حداقل دستمزد دریافت میکنند، نه حداقلبگیران.
در همین رابطه، آرمین خوشوقتی، کارشناس حقوق و روابط کار، تلاش کرده است با تفکیک دقیق وضعیت شرکتها، تصویری روشنتر از این موضوع ارائه دهد
خوشوقتی در ابتدای این گفتوگو با اشاره به ابهام موجود در میان فعالان حوزه کار گفت: «یکی از سوالاتی که این روزها خیلی مطرح میشود، درباره نحوه اعمال افزایش ۴۵ درصدی حقوق است و اینکه این افزایش روی کدام یک از اجزای حقوق تأثیر میگذارد. بهطور مشخص، این سوال وجود دارد که آیا این افزایش ۴۵ درصدی باید بر طرح فوقالعاده جذب هم اعمال شود یا نه.»
وی برای روشن شدن موضوع، شرکتها را به دو دسته تقسیم میکند و ادامه میدهد: «برای اینکه بتوانیم به این سوال پاسخ بدهیم، باید شرکتها را به دو دسته تقسیم کنیم؛ شرکتهای فاقد طرح طبقهبندی مشاغل و شرکتهای دارای طرح طبقهبندی مشاغل.»
این کارشناس روابط کار در توضیح وضعیت دسته اول گفت: «در شرکتهایی که فاقد طرح طبقهبندی مشاغل هستند، کلیه مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل، با هر عنوانی اگر به اسم حق جذب باشد در صورتی که بهطور مستمر و برای ترمیم مزد پرداخت شود، جزو مزد محسوب میشود. بهجز مزایای رفاهی و انگیزهای مانند حق مسکن و حق تأهل، سایر مزایا مثل جذب، مسئولیت، سرپرستی و موارد مشابه، همه جزو مزد هستند و بنابراین مشمول افزایش ۴۵ درصدی میشوند.»
وی در ادامه به شرکتهای دارای طرح طبقهبندی مشاغل پرداخت و با اشاره به یک برداشت رایج اما نادرست گفت: «متأسفانه در سالهای گذشته یک برداشت اشتباه و سطحی از قانون شکل گرفته و این تصور به وجود آمده که در همه شرکتهایی که دارای طرح طبقهبندی مشاغل مورد تأیید وزارت کار هستند، فوقالعاده جذب یا فوقالعاده بازار کار مشمول افزایش سالیانه نمیشود. در حالی که این برداشت، بهطور کلی نادرست است.»
خوشوقتی تأکید کرد: «اینطور نیست که همه شرکتهای دارای طرح، از افزایش این آیتم معاف باشند. فقط یک حالت خاص وجود دارد که ممکن است فوقالعاده جذب مشمول افزایش نشود و آن هم زمانی است که شرکت، پس از تأیید طرح طبقهبندی مشاغل و تأیید گزارش اجرای آن، بهصورت جداگانه برای پرداخت این فوقالعاده از وزارت کار مجوز گرفته باشد.»
وی در تشریح این فرآیند توضیح داد: «وقتی یک شرکت طرح طبقهبندی مشاغل را تهیه میکند و به تأیید وزارت کار میرساند، بعد از آن باید گزارش اجرای طرح را هم تأیید کند. در ضوابط اجرایی طرح، معمولاً پیشبینی میشود که برای برخی مشاغل مثلاً مشاغلی که عرضه نیروی کار در بازار برای آنها کم است یا تمایل به پذیرش آنها پایین است کارفرما بتواند مبلغی را تحت عنوان فوقالعاده بازار کار پرداخت کند.»
او ادامه داد: «اما نکته مهم این است که صرف نوشتن این موضوع در ضوابط اجرایی، به معنای دریافت مجوز نیست. این فقط یک پیشبینی است. کارفرما برای اینکه بتواند این مبلغ را بهطور قانونی پرداخت کند، باید یک مجوز جداگانه از وزارت کار بگیرد.»
این کارشناس روابط کار با تأکید بر اهمیت این مجوز گفت: «اگر این مجوز اخذ شده باشد، آنوقت باید متن مجوز را بررسی کنیم. در آن مجوز مشخص میشود که این فوقالعاده چه ماهیتی دارد؛ آیا جزو مزد محسوب میشود یا نه.»
وی افزود: «اگر در مجوز قید شده باشد که این فوقالعاده جزو مزد نیست، در این صورت مشمول افزایش ۴۵ درصدی نخواهد شد. اما اگر در مجوز بهعنوان جزئی از مزد شناخته شده باشد یا ماهیت مزدی برای آن در نظر گرفته شده باشد، در این صورت باید افزایش روی آن اعمال شود.»
خوشوقتی در ادامه به یک نکته مهم دیگر اشاره کرد و گفت: «در بسیاری از موارد، شرکتها اساساً چنین مجوزی را دریافت نکردهاند. در این شرایط، آنچه تحت عنوان فوقالعاده جذب یا بازار کار پرداخت میشود، در واقع جزو مزد است و بنابراین باید مشمول افزایش ۴۵ درصدی شود.»
وی در پایان خاطرنشان کرد: «در نهایت، برای اینکه مشخص شود فوقالعاده بازار کار در یک شرکت دارای طرح طبقهبندی مشاغل مشمول افزایش میشود یا نه، باید دو موضوع بررسی شود؛ اول اینکه آیا مجوز جداگانهای از وزارت کار اخذ شده است یا خیر، و دوم اینکه در متن آن مجوز، این پرداختی چه جایگاهی دارد.»
