چرا اقتصاد دریامحور برای ایران حیاتی است؟
در حالی که اقتصاد ایران دهههاست عمدتاً بر محور خشکی استوار بوده، اکنون نوسانات ژئوپلیتیک و تحریمها، ضرورت تغییر ریل به سمت «اقتصاد دریامحور» را بیش از هر زمان دیگری آشکار کرده است
به گزارش قیمت ۳۶۰، در فضای متلاطم ژئوپلیتیک جهان، نگاه به دریا برای ایران نه یک انتخاب، که ضرورتی حیاتی برای بقا و پیشرفت است. صاحبنظران حوزه اقتصاد دریایی معتقدند تمرکز بر «اقتصاد دریامحور» میتواند ایران را به قطب ترانزیتی منطقه تبدیل کرده و کشور را از چالشهای «اقتصاد خشکیمحور» که در دوران تحریمها و محاصره اخیر آسیبپذیری خود را نشان داد، رها کند.
در این زمینه، پیمان سنندجی رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران اظهار داشت: رفع محاصره دریایی فقط از مسیر نظامی یا دیپلماسی نمیگذرد؛ بلکه نیازمند ایجاد یک «اکوسیستم اقتصادی جامع» در بنادر و مناطق آزاد است. این اکوسیستم، فراتر از جابهجایی کانتینر، شامل تبدیل بنادر از نقاط صرفِ تخلیه و بارگیری به مراکز صنعتی و تجاری است که میتواند موتور محرک جذب سرمایه و اشتغالزایی باشد.
کریدورهای ترانزیتی در سایه رقابت منطقهای
وی بیانداشت: ایران همه پیشنیازهای تبدیل شدن به یک قدرت دریامحور را دارد. با این حال، حفظ جذابیت کریدورهای ترانزیتی نیازمند هوشمندی است.
سنندجی هشدار داد: با سرمایهگذاریهای سنگین کشورهای همسایه مانند پاکستان، اگر ایران نتواند با تسهیل فرآیندها و کاهش هزینهها رقابت کند، ممکن است مزیت رقابتی خود را در کریدورهای بینالمللی از دست بدهد.
بخش خصوصی؛ «تکه گمشده» پازل مدیریت حمل و نقل
وی تاکید کرد: یکی از محورهای اصلی این مهم، لزوم بازنگری در مدل حکمرانی دریایی است. در حال حاضر، شکافی میان «تصمیمسازیهای دولتی» و «واقعیتهای اجرایی» وجود دارد که بخش خصوصی را در بنادر و مسیرهای ریلی سردرگم کرده است.
رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران با اشاره به ضرورت توسعه حملونقل چندوجهی برای افزایش سرعت و کاهش هزینههای ترانزیت، اظهار داشت: به عنوان نمونه، مسیر ریلی چین-قزاقستان-ایران، با وجود ظرفیت بالا، به دلیل چالشهایی نظیر «افزایش عوارض»، «مشکلات جابهجایی خطوط ریلی» و «نحوه برگشت کانتینرها» بهکندی عمل میکند.
وی معتقد است: این نقصان فقط با «مشارکت واقعی بخش خصوصی در تصمیمگیریها» و بهرهگیری از تمهیدات تخصصی این بخش قابل رفع است.
ضرورت تدوین سند ملی اقتصاد دریامحور
سنندجی در پایان تأکید کرد: اقتصاد دریامحور نباید محدود به تخلیه و بارگیری کانتینر و کالا باقی بماند. هدف غایی باید تبدیل بنادر از نقاط صرف تخلیه و بارگیری به مراکز صنعتی و تجاری باشد.
وی معتقد است: جمهوری اسلامی ایران با موقعیت استراتژیک در خلیجفارس و دریای عمان، همه پیشنیازهای تبدیلشدن به یک قدرت دریایی را دارد و اکنون نیازمند عزمی راسخ برای تدوین یک سند ملی جامع است تا سواحل کشور به دروازههای واقعی تجارت جهانی تبدیل شوند. این سند باید فراتر از ترانزیت، ابعاد مختلف توسعه زیرساختهای لجستیکی و نوسازی ناوگان را در بر گیرد.
