هرم جدید طبقاتی ایران؛ ثروتمندان ایرانی چگونه زندگی می‌کنند؟

قیمت ۳۶۰- هرم طبقات اجتماعی در ایران دیگر مانند گذشته ساده و سرراست نیست بنابراین اگر از کسی بپرسید که ثروتمند است یا نه به احتمال زیاد پاسخ مشخصی دریافت نمی‌کنید.

کسی که در تهران یک آپارتمان ۱۹ میلیارد تومانی دارد ممکن است هنوز خود را عضو طبقه متوسط بداند اما یک کارمند شهرستانی با همان میزان دارایی، شاید احساس ثروتمند بودن کند. به همین دلیل در ایران نباید طبقه اجتماعی افراد را فقط با یک متر و معیار تعیین کرد.

اگر بخواهیم دقیق‌ باشیم علاوه بر درآمد ماهیانه، ملاک‌هایی مثل دارایی، سرمایه‌گذاری، محل زندگی، امنیت مالی و حتی توانایی عبور از بحران‌های اقتصادی نیز در تعیین جایگاه افراد نقش دارند. این روزها در شبکه‌های اجتماعی تصویری دست به دست می‌شود که تولیدکنندگانش تلاش کرده‌اند با همین رویکرد مردم را بر اساس میزان دارایی طبقه‌بندی کنند ولی چون در عمل فاصله میان طبقات را بیش از حد ساده‌سازی کرده‌اند، شکست خورده‌اند. در نوشته زیر می‌خواهیم تصویر دقیق‌تری از طبقات اقتصادی ـ اجتماعی کشور ترسیم کنیم.

جدول توزیع ثروت و دسته‌بندی طبقات اقتصادی جامعه ایران

طبقه آسیب‌پذیر؛ زیستن در حاشیه شهرها با دارایی زیر یک میلیارد

این گروه بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین طبقه جامعه ایران را تشکیل می‌دهد. بسیاری از کارگران، بازنشستگان کم‌درآمد، دستفروشان و بخشی از کارمندان در این طبقه قرار می‌گیرند. ویژگی اصلی آن‌ها این است که یک شوک اقتصادی، بیماری یا بیکاری می‌تواند وضعیت مالی‌شان را به شدت متزلزل کند.

دارایی‌ها و سبک زندگی: افراد این طبقه معمولا فاقد ملک شخصی هستند و در خانه‌های استیجاری حاشیه شهرها سکونت دارند. درآمد آن‌ها صرفا کفاف خوراک و پوشاک پایه‌ای را می‌دهد. دستمزدها در سطح حداقل‌های قانونی است، پس‌انداز معنایی ندارد و خانوارها با اقساط عقب‌افتاده دست‌وپنجه نرم می‌کنند. بیمه سلامت تنها چتر حمایتی این گروه است و زندگی‌شان با حقوق بخور و نمیر می‌گذرد.

طبقه متوسط رو به پایین؛ حرکت کارمندان و کارگران روی لبه تورم

این لایه در مرز باریکی میان پایداری نسبی و سقوط به طبقه ضعیف حرکت می‌کند. هر تکان اقتصادی یا وقوع یک موج تورمی جدید می‌تواند وضعیت این بخش را به مخاطره بیندازد.

دارایی‌ها و سبک زندگی: بخش مهمی از جمعیت کارمندی و کارگران ماهر در این دسته جای می‌گیرند. آن‌ها معمولا در یک آپارتمان استیجاری زندگی می‌کنند یا نهایتا ملکی با متراژ پایین در حاشیه شهر دارند. پس‌انداز خرد در بانک، اقساط مداوم و بیمه تامین اجتماعی از ویژگی‌های آن‌هاست. سبک زندگی وابسته به حقوق ماهانه است و هرگونه هزینه پیش‌بینی‌نشده، تعادل مالی‌شان را برهم می‌زند.

آب‌رفتن طبقه متوسط واقعی؛ تلاش دهک‌های میانی برای بقا در بازار مسکن

برخلاف تصور عمومی، طبقه متوسط ایران چندان گسترده نیست. تورم‌های چند سال اخیر باعث شده بخش بزرگی از طبقه متوسط سنتی به طبقات پایین‌تر سقوط کند. این گروه هنوز می‌تواند برای آینده برنامه‌ریزی کند اما برای خرید خانه دوم یا سرمایه‌گذاری‌های بزرگ با محدودیت مواجه است.

دارایی‌ها و سبک زندگی: خانوارهای این طبقه معمولا مالک یک واحد آپارتمان مسکونی متوسط و یک خودروی سواری داخلی یا ماشین قسطی هستند. سبد دارایی آن‌ها شامل مقادیر محدودی طلا، ارز یا بیمه عمر و صندوق بازنشستگی است. خریدها تا حدی قسطی انجام می‌شود اما رفاه نسبی در تامین مخارج وجود دارد. این گروه تمام تلاش خود را برای جلوگیری از سقوط اقتصادی به کار می‌بندد.

طبقه متوسط رو به بالا؛ مرفهین سنتی با سبد دارایی ۸ تا ۳۰ میلیاردی

در بسیاری از کشورها این گروه موتور اصلی اقتصاد محسوب می‌شود اما در ایران تعداد آن‌ها چندان زیاد نیست. این افراد معمولا در برابر تورم آسیب کمتری می‌بینند زیرا بخشی از دارایی‌شان در بازارهای سرمایه‌ای قرار دارد.

دارایی‌ها و سبک زندگی: افراد این طبقه اغلب مالک دو ملک شهری هستند؛ یک آپارتمان در مناطق خوب کلان‌شهرها برای سکونت و دیگری جهت سرمایه‌گذاری. خودروهای این گروه معمولا ماشین‌های مدل‌بالا یا وارداتی است. توان مالی آن‌ها اجازه می‌دهد که ماهانه بین ۵ تا ۳۰ میلیون تومان را وارد چرخه‌های جدید سرمایه‌گذاری کنند.

باشگاه ثروتمندان؛ پولدارهای ایرانی چگونه زندگی می‌کنند؟

در ذهن بسیاری از مردم، ثروت از این نقطه آغاز می‌شود. این افراد معمولا وابستگی کمی به حقوق ماهانه دارند و بخش عمده درآمدشان از محل دارایی‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها تامین می‌شود.

دارایی‌ها و سبک زندگی: مالکان آپارتمان‌های وسیع در مناطق ممتاز کلان‌شهرها در این دسته قرار دارند. آن‌ها دارنده ماشین‌های مدل‌بالا، لوکس و گران‌قیمت هستند. این افراد از نظر شغلی عمدتا پزشکان متخصص، سازندگان مسکن یا صاحبان کسب‌وکارهای موفق هستند که ماهانه رقم کلانی را صرف سرمایه‌گذاری جدید در طلا، ملک یا بازار خودرو می‌کنند.

طبقه خیلی ثروتمند؛ سرمایه‌گذارانی با دارایی‌ ۱۰۰ تا ۵۰۰ میلیارد

در این سطح، درآمد مسئله نیست و آنچه اهمیت دارد میزان رشد ارزش دارایی‌هاست. این افراد معمولا حتی در دوران رکود نیز فرصت‌های سرمایه‌گذاری جدید پیدا می‌کنند.

دارایی‌ها و سبک زندگی: اعضای این گروه مالک برج‌ها، چند ملک تجاری در بهترین نقاط پایتخت، چند خودروی لوکس و سهام‌داران استارتاپ‌ها هستند. سبک زندگی آن‌ها با سفرهای خارجی، داشتن خانه در خارج از کشور (مثل دبی یا ترکیه) و روابط قوی اقتصادی و... شناخته می‌شود. تصمیمات مالی آن‌ها می‌تواند بر جهت‌گیری بازارها اثرگذار باشد.

ابرثروتمندان؛ جمعیت پنج‌صدم درصدی با سرمایه‌های فرامرزی

این گروه همان طبقه‌ای است که اغلب در آمارهای رسمی دیده نمی‌شود اما اثر قابل توجهی بر بازارهای مختلف دارد. تعداد آن‌ها بسیار محدود اما حجم دارایی‌شان از مجموع دارایی میلیون‌ها ایرانی بیشتر است.

دارایی‌ها و سبک زندگی: این گروه صاحبان اصلی صنایع بزرگ، کارخانجات مادر، هلدینگ‌های عظیم تجاری و املاک خاص در مکان‌های لوکس هستند. سرمایه‌گذاری‌های خارجی عمده، کارخانجات با خطوط تولید کلان و بیزنس‌های بین‌المللی از ویژگی‌های دارایی آن‌هاست.

شما به کدام طبقه اجتماعی- اقتصادی تعلق دارید؟

تا وقتی فشار تورم زیاد است، ثروت نه به معنای درآمد ماهیانه بالا، بلکه باید با معیار سرعت رشد ارزش دارایی‌های شما در مقایسه با نرخ تورم سنجیده شود. با نگاهی به ارزش روز خانه، ماشین، پس‌انداز و نوع مخارج خود حالا می‌توانید به دقت جایگاهتان را در هر کدام از این هفت پله ارزیابی کنید.