جنگ خاورمیانه قیمت نفت را چقدر بالا می‌برد؟

به گزارش قیمت ۳۶۰، از زمان آغاز تجاوز آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران و پاسخ تهران به آن، جهان شاهد اختلال در حرکت کشتیرانی جهانی بویژه تردد نفتکش ها در آبراهه تنگه هرمز بوده است؛ موضوعی که در کنار کاهش تولید نفت و گاز در برخی میادین کشورهای نفتی حوزه خلیج فارس، به سرعت بر بازار جهانی انرژی جهان تاثیر گذاشته و سبب جهش قیمت ها شده است.

به عقیده کارشناسان حوزه انرژی، با عبور روزانه حجم عظیمی از نفت و گاز جهان از این شریان حیاتی، هرگونه اختلال، به‌ویژه در صورت فرسایشی شدن تنش، می‌تواند شوک قیمتی شدیدتری نسبت به جنگ اوکراین را به اقتصاد جهانی، به‌ویژه آمریکا، وارد کند.

احسان حسینی کارشناس انرژی  درباره اثر بسته شدن تنگه هرمز در قیمت جهانی نفت و گاز معتقد است: تنگه هرمز، گلوگاه اصلی سرازیر شدن انرژی جهان است. اهمیت این منطقه فراتر از تولید صرف نفت است و به نقش آن در حمل و نقل برمی‌گردد. روزانه حدود ۲۱ میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی از این تنگه عبور می‌کند. ارزش سالانه این جریان تجاری به حدود ۵۰۰ میلیارد دلار می‌رسد. این حجم معادل تقریباً ۳۰ درصد تجارت جهانی نفت است.

وی ادامه داد: منطقه خاورمیانه نزدیک به ۳۰ درصد کل تولید نفت دنیا را به خود اختصاص داده است. بنابراین، انسداد یا اختلال در تنگه هرمز مستقیماً هم بر تولید و هم بر صادرات جهانی تأثیر می‌گذارد. در حوزه گاز، حدود ۱۲۰ میلیارد متر مکعب LNG قطر و امارات سالانه از این مسیر عبور می‌کند که تقریباً ۲۰ درصد عرضه جهانی LNG را شامل می‌شود. این آمارها نشان می‌دهد هرگونه انسداد در تنگه، به جهش فوری قیمت‌های جهانی نفت و گاز منجر خواهد شد.

این کارشناس اضافه کرد: مؤسسات بین‌المللی برآوردهای متفاوتی از شدت این شوک ارائه داده‌اند، اما همه بر افزایش شدید قیمت‌ها توافق دارند. در صورت وقوع یک تنش طولانی‌مدت (چند هفته تا یک ماه)، پیش‌بینی‌ها حاکی از جهش قیمت جهانی نفت برنت به سطوحی بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ دلار به ازای هر بشکه است. برخی تحلیل‌ها حتی از رسیدن قیمت تا ۲۰۰ دلار در صورت آسیب به تأسیسات نفتی منطقه خبر می‌دهند.

اثر تنش بر بازار نفت، شدید از جنگ اوکراین خواهد بود

حسینی اظهار کرد: بازتاب این تنش در بازار نفت، بسیار شدیدتر از جنگ اوکراین خواهد بود؛ جایی که قیمت نفت تا ۱۳۰ دلار افزایش یافت. اختلال در تنگه هرمز، تأثیر مستقیمی بر اروپا خواهد داشت. مؤسسه آکسفورد انرژی پیش‌بینی کرده است که با مسدود شدن مسیر انتقال گاز، قیمت گاز در اروپا ۱۷۰ درصد افزایش یابد (نزدیک به سه برابر شدن قیمت فعلی).

وی تاکید می کند: نکته کلیدی که در اینجا وجود دارد این است که جهش قیمت نفت ناگهانی نخواهد بود. آمریکا با استفاده از ذخایر استراتژیک خود می‌تواند ریسک چند هفته اول را پوشش دهد. با این حال، اگر تنش به دو تا سه هفته کشیده شود، امکان پوشش ریسک از بین رفته و شاهد رشد تدریجی قیمت‌ها به بالای آستانه ۱۰۰ دلار خواهیم بود. این امر در حال حاضر با رسیدن قیمت برنت به ۸۵ دلار (افزایش قابل توجه از ۷۰ دلار) مشهود است و در برخی کشورهای اروپایی افزایش قیمت گاز تا ۹۰-۱۰۰ درصد نیز ثبت شده است.

وی تصریح کرد: افزایش شدید قیمت نفت و گاز، مستقیماً تورم را در اقتصاد آمریکا تشدید می‌کند. این چرخه پیامدهای وخیمی در پی خواهد داشت. برای حمایت از مردم و بنگاه‌ها در برابر تورم، مخارج دولت افزایش می‌یابد. همچنین بانک مرکزی آمریکا مجبور به افزایش شدید نرخ بهره برای کنترل تورم می‌شود. افزایش نرخ بهره بالا، بازارهای مالی آمریکا را دچار مشکل کرده و می‌تواند منجر به فروپاشی شود.

حسینی تاکید کرد: این سناریو می‌تواند تکرار و حتی بدتر از پیامدهای جنگ اوکراین باشد؛ جایی که بحران مالی منجر به خسارتی صدها میلیارد دلاری شد. این تکرار می‌تواند بحرانی چندین برابر بزرگ‌تر از بحران مالی ۲۰۰۸ ایجاد کند.

ایده دور زدن تنگه هرمز کارساز نیست

این کارشناس در ادامه مصاحبه با اشاره به دور زدن تنگه هرمز توسط عربستان به سمت دریای سرخ پاسخ داد: این ایده با واقعیت‌های فنی و امنیتی مواجه است. ظرفیت خالی خط لوله شرق به غرب عربستان و خط لوله امارات به بندر فجیره، طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، تنها ۲.۴ میلیون بشکه در روز است. این رقم در مقایسه با ۲۱ میلیون بشکه عبوری از تنگه هرمز، ناچیز است.

وی اضافه کرد: مسیرهای جایگزین مانند دریای سرخ و حتی خطوط لوله متصل به آن، در تیررس موشک‌های نیروهای یمنی و ایران قرار دارند. بندر فجیره امارات نیز عملاً در برد موشکی ایران قرار دارد.

جنگ فرسایشی فشار سنگینی به اقتصاد آمریکا وارد می کند

این تحلیلگر بازارهای انرژی تاکید کرد: اگر جنگ فرسایشی و به مدت ۳ تا ۵ هفته طول بکشد، فشار سنگینی بر اقتصاد آمریکا وارد می‌شود. این فشار اقتصادی می‌تواند تبعات سیاسی داخلی بزرگی داشته باشد؛ به‌طوری که حمایت عمومی از هزینه‌های نظامی کاهش یافته و حتی احتمال استیضاح رئیس‌جمهور (در بستر داخلی آمریکا) مطرح شود.

حسینی در پایان خاطرنشان کرد: تنها عاملی که می‌تواند به ایران اجازه دهد تا ثمره انسداد تنگه هرمز را ببیند، توانایی مقاومت و ادامه جنگ فرسایشی است. تجربه نشان داده است که ادعاهای مبنی بر اقدام سریع آمریکا برای اشغال جزایر یا باز کردن اجباری تنگه، محقق نشده است.

وی تصریح کرد: ایران توانسته است برای چند روز، این شریان حیاتی را ببندد و در واکنش به تلاش‌های اولیه برای عبور نفت‌کش‌ها، آن‌ها را مورد هدف قرار دهد. ادامه این وضعیت، شوک نفتی، تورم در آمریکا و فروپاشی‌های مالی داخلی را در پی خواهد داشت.