قطعی اینترنت و چالش کسب‌وکارهای خرد آنلاین

در سال‌های اخیر، اینترنت به زیرساختی حیاتی برای زندگی روزمره و فعالیت اقتصادی تبدیل شده است و بسیاری از کسب‌وکارهای خرد؛ از فروشگاه‌های کوچک آنلاین و فروشندگان خانگی گرفته تا فریلنسرها، تولیدکنندگان محتوا و ارائه‌دهندگان خدمات، بخش عمده‌ای از درآمد خود را از مسیر پلتفرم‌های آنلاین، شبکه‌های اجتماعی و ابزارهای پرداخت اینترنتی به دست می‌آورند.

در چنین شرایطی، هر نوع اختلال یا محدودیت در دسترسی به اینترنت می‌تواند به سرعت، معیشت این گروه‌ها را تحت تأثیر قرار دهد و این در حالیست که کسب‌ و کارهای خرد معمولاً سرمایه و پشتوانه مالی بزرگی ندارند و برنامه‌ریزی مالی آن‌ها کوتاه‌مدت و روزانه است لذا  قطع یا اختلال اینترنت حتی اگر چند ساعت یا چند روز طول بکشد، می‌تواند پیامدهای زیادی برای آنها را به همراه داشته باشد.

کاهش فروش و از دست رفتن مشتریان، اختلال در اعتماد و تصویر برند، وقفه در فرایندهای مالی و پرداخت آنلاین، آسیب به مشاغل فردمحور و فریلنسری، کاهش انگیزه و فرسودگی روانی صاحبان کسب‌وکارهای خرد و ضربه به نوآوری و کارآفرینی‌های خرد را می‌توان از جمله این آسیب‌ها برشمرد.

تجاوز اخیر آمریکایی صهیونیستی به کشورمان که منجر به ضایعات جبران‌ناپذیری از جمله شهادت قائد امت، فرماندهان و جمع زیادی از شهروندان اعم از زن و مرد و کودک شده است، به دنبال قطع و اختلال در اینترنت، بسیاری از کسب و کارهای وابسته به این بستر را نیز دچار مشکل کرده است.

یکی از هزاران قصه دردآور این حوزه را الهام متقی اردکانی از کارآفرینانی که در حوزه فروش آنلاین سوغات محلی فعالیت داشته است، روایت می‌کند.

او که نه تنها نان‌آور خانواده‌اش بلکه الگو و امید بسیاری از بانوان منطقه بود، امروز خود را به قطعی اینترنت در آستانه ورشکستگی می‌بیند.

این کارآفرین موفق اردکانی که این روزها با انبوهی از محصولات برگشتی و طلب‌های معوقه دست و پنجه نرم می‌کند، می‌گوید: کسب و کار خود را دو سال پیش با سرمایه اندک و کلی امید راه‌اندازی کردم با توجه به علاقه‌ای که ‌زیست‌بوم اردکان داشتم، تلاش کردم تولیدات محلی شهرستان مانند کاربافی، نقل آلوچه‌ای، باقلوا، شیرینی‌های سنتی و بسیاری از صنایع دستی اردکان را از طریق شبکه‌های اجتماعی به عموم مرعفی و عرضه کنم.

وی که حتی موجب اشتغالزایی غیرمستقیم چند نفر از بانوان منطقه شده بود، ادامه می‌دهد: با درآمد کارم به نوعی کمک خرج خانواده‌ام بودم و حس می‌کردم بالاخره روی پای خودم ایستاده‌ام.

متقی با اشاره به روزهای اوج کسب‌ و کارش، اظهار می‌کند: تا قبل از تشدید محدودیت‌های اینترنتی، ماهانه بیش از ۳۵۰ سفارش از شهرهای مختلف حتی از خارج کشور برای تهیه سوغات اردکان داشتم ولی با قطعی طولانی مدت اینترنت امکان پیگیری سفارشات از من سلب شد به طوری که امروز همه‌ی آنچه برای آن جنگیده‌ام، در حال فروپاشی است.

وی با بیان این که به دنبال قطع اینترنت و ایجاد اختلال در تبیلغ، ثبت و ارسال سفارشات، اعتماد مشتریانم از دست رفته است، می‌گوید: اکنون به رغم نداشتن هیچ درآمدی، بستانکاران اعم از تأمین‌کنندگان و شرکت‌های مرتبط با ارسال محصولات پیگیر مطالبات‌شان هستند.

این کارآفرین اردکانی به شرایط سخت معیشتی خانواده‌اش که به نوعی مشاغل آنها وابسته به اینترنت بوده است، اشاره و ابراز می‌کند: متاسفانه ایجاد شبکه فروش مجازی بر بستر پیامرسان‌های داخلی نیز کارایی لازم را ندارد و با توجه به اختلال شدید اینترنت داخلی امکان تبلیغات و بازاریابی مطلوب محصولات را ندارد.

وی از سیاست‌های حاکم بر فضای مجازی کشور انتقاد کرده و می‌گوید: چرا باید برخی افراد دارای اینترنت «پرو» با سرعت و پایداری بالا باشند و بقیه مردم از داشتن اینترنت معمولی محروم بمانند؟ آیا این نابرابری حداقل در قبال صاحبان کسب و کارهای خرد جامعه، عادلانه است؟

متقی با گلایه نسبت به عدم حمایت مسئولان از کارآفرینان فضای مجازی، عنوان می‌کند: بارها به ادارات مختلف شهرستان مراجعه داشتیم اما هیچ حمایتی در این مدت از ما صورت نگرفته است؛ اتاق اصناف می‌گوید مشاغل غیرحضوری را تحت پوشش قرار نمی‌دهد و برای دریافت وام مشاغل خانگی هم شرط تشکیل تعاونی و بیمه بودن مطرح می‌شود که هر کدام هزینه‌ها و بروکراسی مربوط به خود را دارند.

این کارآفرین اردکانی در پایان از مسئولان می‌خواهد که کسب و کارهای خرد و خانگی که بعضاً در بستر فضای مجازی فعالیت دارند را در چنین شرایطی دریابند تا شاهد تداوم تولید و شکوفایی اقتصاد کشور در تمام بخشها باشیم.

کارشناسان این حوزه معتقدند که نباید کسب‌وکارهای خرد آنلاین را تنها فروشگاه‌های کوچک مجازی دانست چرا که آنها ستون‌های نوظهور اقتصاد خانواده‌محور و خلاق به شمار می‌روند لذا باید توجه داشت که هر اختلال گسترده در دسترسی به اینترنت، مستقیماً به زندگی افرادی ضربه می‌زند که شاید تمام امیدشان برای ساختن آینده، روی همین بستر دیجیتال بنا شده است.