زمان خانهدار شدن در تهران به 50 سال رسید
سهم مسکن از هزینه خانوار شهری در سال 1403 برای تهران به 60 درصد رسید
به گزارش قیمت ۳۶۰، ارزیابی برنامهها و سیاستهای اجرا شده در دو دهه اخیر (از سال ۱۳۸۵ تاکنون) نشان میدهد در کنار اثرگذاری کمتر این سیاستها بر نرخ مالکیت مسکن در کشور، به دلیل جهشهای قیمتی شدید و جاماندن درآمد خانوار از رشد داراییها و تورم، قدرت خرید خانوارها در این بازار به طور قابل توجهی افت کرده است، بهطوریکه محاسبات نشان میدهد در مناطق شهری کشور به طور میانگین ۳۰ سال و در شهر تهران ۵۰ سال طول میکشد تا یک خانوار فاقد مسکن بتواند مالک مسکن شود.
یکی از مهمترین شاخصها در حوزه مسکن، مسکن مقرون به صرفه است. مسکن مقرون به صرفه بدین معنی است که سهم مسکن از هزینه خانوار بالاتر از ۳۰ درصد نباشد. براساس دادههای مرکز آمار ایران، طی سال ۱۴۰۳ سهم مسکن از هزینههای خانوارهای شهری کشور ۴۳.۷ درصد و برای مناطق شهری استان تهران نیز نزدیک به ۶۰ درصد بوده است.
معیار دوم برای مقرون به صرفه بودن مسکن، شاخص دسترسی به مسکن است. شاخص دسترسی به مسکن عبارت است از نسبت قیمت متوسط یک واحد مسکونی به متوسط درآمد سالانه خانوار. مفهوم عدد به دست آمده، قدرت مالی خانوارها در برابر قیمت مسکن برای صاحب خانه شدن را نشان میدهد. طول طبیعی دوره انتظار برای خرید مسکن معادل ۳ برابر شاخص دسترسی به مسکن است.
بررسی دادههای مرکز آمار ایران و وزارت راه و شهرسازی نشان میدهد شاخص دسترسی (توانپذیری خانوار) در مناطق شهری کشور بین سالهای ۱۳۷۱ تا ۱۳۹۶ عمدتاً حول و حوش ۴ تا ۶ بوده است. اما با جهشهای قابل توجه نرخ ارز و افزایش قیمتهای شدید در بازار داراییها از جمله بازار مسکن، بار دیگر قدرت خرید خانوارها به شدت افت کرده و شاخص دسترسی یا توانپذیری مسکن در سالهای ۱۳۹۸ تا سال ۱۴۰۳ بین ۸ تا ۹ بوده و بدترین مقدار آن هم مربوط به سال ۱۳۹۹ با ۱۰.۳ بوده است.
دادهها نشان میدهد طی سالهای اخیر طول دوره انتظار برای خانهدار شدن خانوارهای شهری از ۱۷ یا ۱۸ سال به ۲۵ تا ۳۰ سال رسیده و بدترین مقدار آن نیز مربوط به سال ۱۳۹۹ با ۳۴ سال است.
بررسی دادههای مسکن شهر تهران نشان میدهد شاخص دسترسی (توانپذیری) در تهران طی سالهای اخیر حول و حوش عدد ۱۵ است. از آنجایی که پسانداز کل درآمد برای خانوار غیرممکن است، بررسی شاخص طول دوره انتظار برای خرید مسکن در شهر تهران نیز نشان میدهد این عدد به حول و حوش ۵۰ سال در چند سال اخیر رسیده است.
آمار و تحلیلهای ارائه شده در این گزارش بیانگر وضعیت نامطلوب و تعمیق بحران مسکن در کشور است. عمده متقاضیان مصرفی به دلیل نبود اعتبار و ضعف درآمد به ناچار از بازار خرید مسکن خارج شدهاند. این درحالی است که نسبت تسهیلات به بهای ملک برای یک واحد مسکونی ۷۵ مترمربعی کمتر از ۱۵ درصد محاسبه شده و در چنین شرایطی بازار رهن بهوضوح ناکارآمد است.
