جنگ ۶ ماهه چه تاثیری بر بازارهای جهان گذاشت؟

ویترز در گزارشی بررسی کرده که چگونه جنگ تحمیلی علیه ایران، بر نفت، سهام، دارایی‌های امن و قیمت مواد غذایی تاثیر گذاشته است.

انرژی پرهزینه

قیمت نفت با مختل شدن تولید خلیج فارس و کاهش حمل و نقل از طریق تنگه هرمز، افزایش یافت. قیمت نفت خام برنت در آوریل برای مدت کوتاهی از ۱۲۰ دلار در هر بشکه فراتر رفت و هنوز هم به طور متوسط ‌در سال ۲۰۲۶ حدود ۹۰ دلار است که نسبت به حدود ۷۰ دلار در سال گذشته، افزایش یافته است.

بیشترین تاثیر بر سوخت‌های پالایش شده بوده است. قیمت دیزل در بحبوحه کمبود فرآورده‌های میان تقطیر، تعطیلی پالایشگاه‌های روسیه ناشی از حملات اوکراین و از دست رفتن جریان صادرات خلیج فارس، به شدت افزایش یافته است.

سوخت جت در ابتدا با توجه به اهمیت خلیج فارس به شدت آسیب دید و با وجود افزایش تولید و صادرات پالایشگاه‌های آمریکا، همچنان قیمت سوخت‌ها بالا مانده است.

با نزدیک شدن به زمستان نیمکره شمالی، اختلال بیشتر در حمل و نقل هرمز همراه با خطرات مربوط به زیرساخت‌های انرژی روسیه می‌تواند فشارهای گرمایشی نفت و تورم را افزایش دهد.

رونق هوش مصنوعی به کمک بازار سهام آمد

تریلیون‌ها دلاری که به بخش هوش مصنوعی سرازیر شد، کمک کرد بازارهای سهام جهانی آسیب‌های ناشی از این جنگ را پوشش دهند.

شاخص سهام جهانی ام اس سی آی،  ماه جاری به رکورد ۱۰۵ تریلیون دلار رسید و از زمان شروع جنگ تقریبا ۷ تریلیون دلار یا ۹ درصد افزایش یافت، اما بازارهای سهام در منطقه خلیج فارس عملکرد ضعیفی داشته‌اند.

پراناو آگاروال، تحلیلگر شرکت فیدلیتی، گفت که این افزایش گسترده‌تر نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران «دیدگاه آرامی» دارند و هنوز انتظار دارند که جنگ امسال پایان یابد.

او گفت: «سهام در واقع سال بسیار خوبی را پشت سر می‌گذارد. آنها (برای امسال) حدود ۱۴ درصد افزایش داشته‌اند. اگر انتظار داشته باشیم که در یک سال استاندارد ۸ تا ۹ درصد افزایش یابد، ۱۴ درصد تا ماه اوت بسیار خوب است.»

جستجوی امنیت

هیچ یک از دارایی‌هایی که سرمایه‌گذاران معمولا در مواقع مشکل انتخاب می‌کنند، مانند اوراق قرضه دولتی با رتبه بالا، طلا و دلار، نقش سنتی پناهگاه امن را به طور مداوم ایفا نکرده‌اند.

از زمان شروع جنگ، ارزش دلار در برابر سبدی از ارزهای اصلی ۱.۴ درصد رشد کرده است، اگرچه تحلیلگران می‌گویند بخش عمده‌ای از این افزایش، نشان‌دهنده ضعف ین ژاپن است.

اوراق خزانه‌داری آمریکا که یک پشتوانه سنتی در پرتفوی‌ها است - ۳.۵ درصد از بازده کل خود را از دست داده، زیرا تورم بالاتر، چشم انداز کاهش نرخ بهره آمریکا را از بین برده است، در حالی که نگرانی‌های اخیر در مورد کوین وارش، رئیس جدید فدرال رزرو و برنامه‌های غافلگیرکننده بازخرید بدهی واشنگتن نیز اهمیت داشته است.

قیمت اونس طلا از آغاز جنگ تا ژوئیه، تقریبا ۲۵ درصد کاهش یافت - اگرچه از سال ۲۰۲۲ که قدرت‌های غربی ذخایر بانک مرکزی روسیه را به دلیل جنگ در اوکراین مسدود کردند، بیش از سه برابر افزایش قیمت یافته است. با این حال، در بحبوحه نگرانی‌های جدید در مورد کاهش ارزش دلار، طلا در ماه میلادی جاری بیش از ۱۵ درصد افزایش قیمت یافته است.

غذا و کود

بسته شدن تنگه هرمز همچنین حمل و نقل کود، یکی از نهاده‌های کلیدی برای تولید جهانی غذا، را مختل کرده است.

تحلیلگران می‌گویند که این شوک، همراه با ال نینوی قوی و اختلالات جدید در حمل و نقل غلات مرتبط با جنگ در اوکراین، به طور فزاینده‌ای تولید کشاورزی را تهدید می‌کند.

طبق گزارش سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل (فائو)، قیمت مواد غذایی در ژوئیه به بالاترین حد خود در بیش از سه سال گذشته رسید. با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که هنوز بخش زیادی از این تاثیر احساس نشده است.

فائو هشدار داده که جهان ممکن است به سمت یک دوره دیگر از تورم مواد غذایی پیش برود. بانک جی‌پی‌مورگان تخمین می‌زند که یک ال‌نینوی قوی به تنهایی می‌تواند در اوج خود، تورم جهانی مواد غذایی را حدود ۰.۷ درصد افزایش دهد.

این تاثیر احتمالا در آسیا، آمریکای لاتین و آفریقا؛ جایی که خانوارها سهم بیشتری از درآمد خود را صرف غذا می‌کنند و سیاست‌گذاران همچنان نسبت به فشارهای قیمتی جدید محتاط هستند، به شدت احساس خواهد شد.

خلیج فارس

ضربه مستقیم به خلیج فارس شدید بوده است. صادرات عربستان سعودی بین سه ماهه اول و دوم ۱۰ درصد کاهش یافته است. جی‌پی‌مورگان تخمین می‌زند که فروش املاک دبی ۷۰ تا ۸۰ درصد کاهش یافته است و آکسفورد اکونومیکس هشدار می‌دهد که اقتصاد قطر با توجه به خسارت به تاسیسات گازی راس‌لفان، امسال تقریبا ۳۰ درصد کوچک خواهد شد.

سهام قطر و امارات متحده عربی هر دو حدود ۱۴ درصد کاهش یافته‌اند که بیش از ۲۰ درصد کمتر از عملکرد سهام جهانی است. هزینه بیمه بدهی هر دو  حدود ۱۴ درصد کاهش یافته‌اند که بیش از ۲۰ درصد کمتر از عملکرد سهام جهانی است. هزینه بیمه بدهی هر دو  کشور در برابر نکول نیز افزایش یافته است، اگرچه بحرین که بدهی بیشتری دارد، با افزایش تقریبا ۴۰ درصدی قیمت‌های سوآپ نکول اعتباری، بیشترین آسیب را دیده است.