شوک تنگه هرمز به معادلات بازار انرژی/ کدام کشورها بیشترین آسیب را دیدند؟
بامحدودیت های اعمال شده برتنگه هرمز، برآورد می شود که حدود ۱۷ تا ۲۰ میلیون بشکه نفت از عرضه به بازار جهانی کاسته شده است؛
به گزارش قیمت ۳۶۰، تنگه هرمز بهعنوان حیاتیترین آبراه جهان در عرصه انرژی، روزانه حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد از نفت مصرفی کره زمین را انتقال میدهد؛ نکته ای که با گذشت نزدیک به دو ماه از اقدام نظامی ائتلاف آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، بر همگان روشن شده و حتی در نقاط دور افتاده جهان نیز مردم تبعات محدودیت تردد در این آبراهه را در زندگی خود احساس می کنند.
امروز به باور همگان تبعات محدودیت تردد شناورها در تنگه هرمز از مرزهای منطقه فراتر رفته و اقتصاد جهانی را درگیر کرده است زیرا تا پیش از آغاز تجاوز ائتلاف آمریکایی صهیونیستی به ایران، روزانه حدود ۲۰ نفتکش بزرگ از این تنگه عبور می کرد و اکنون با محدودیت های اعمال شده برآورد می شود که حدود ۱۷ تا ۲۰ میلیون بشکه نفت از عرضه به بازار جهانی کاسته شده است؛ اقدامی که نتیجه فوری آن را در هفته های گذشته در جهش قیمت انواع سوخت های فسیلی بویژه نفت و گاز شاهد بودیم و موج جدیدی از تورم را ابتدا در کشورهای واردکننده انرژی و سپس سایر کشورها رقم می زند.
افزایش قیمت انرژی و صرفهجویی اجباری
در پی این رویداد، قیمت نفت خام برنت و وست تگزاس رشد بالایی را تجربه کردند و برخی کشورها ناچار به اجرای طرحهای فوری صرفهجویی در مصرف سوخت شدند. گزارشها حاکی از آن است که در کشورهای اروپایی، محدودیت در پمپبنزینها، کاهش سرعت کشتیها و قطارها و حتی برنامههای خاموشی صنعتی آغاز شده است. براساس تحلیل بانک سرمایهگذاری امریکایی جی پی مورگلن، اگر روند فعلی اختلال در تنگه هرمز تا ۲۵ آوریل ادامه پیدا کند، اکثر کشورهای جهان با کمبود شدید سوخت مواجه خواهند شد. این هشدار نشاندهنده شکنندگی شدید زنجیره تأمین در مواجهه با یک نقطه گلوگاهی مانند هرمز است.
همچنین، "علی بن احمد الکواری، وزیر دارایی قطر"، هشدار داده است که ظرف یک تا دو ماه آینده، پیامدهای اقتصادی گسترده جنگ ایران آشکار خواهد شد. به گفته وی، بازسازی تأسیسات آسیبدیده و ازسرگیری کامل صادرات ممکن است تا پنج سال زمان ببرد. این در حالی است که قطر حدود ۳۰ درصد از عرضه جهانی هلیوم را در اختیار دارد؛ مادهای حیاتی در صنعت تولید تراشههای کامپیوتری.
محاصره دریایی مساوی با فروپاشی اقتصاد جهان
دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا درحالی همچنان به اجرای محاصره دریایی ایران اصرار دارد که تبعات روانی آن به وضوح در بازار انرژی قابل مشاهده است زیرا برخی از کارشناسان معتقدند اجرایی شدن چنین محاصرهای، معادل اعلام جنگ اقتصادی تمامعیار علیه ایران و متحدانش خواهد بود و در واکنش، ایران میتواند دست به اقدامات متقابل بزند؛ چنانچه پس از اعلام ایران مبنی بر تردد مشروط کشتی های غیرتجاری در ایام اتش بس، بار دیگر ترامپ بر محاصره دریایی تاکید کرد و در مقابل ایران نیز اعلام کرد که به دلیل مواضع وی، بار دیگر شرایط تردد در تنگه هرمز را محدود می کند.
بر همین اساس ناظران اقتصاد جهانی معتقدند که تشدید محدودیت ها در تنگه هرمز زنجیره تأمین نفت خاورمیانه را برای ماهها فلج کرده و تورم و بیکاری را در سراسر جهان به اوج می رساند.
کدام کشورها بیشتر آسیب دیدند؟
در میان کشورهای آسیبدیده از بسته شدن تنگه هرمز، چین، هند، ژاپن و کره جنوبی در صدر قرار دارند، زیرا بیش از ۷۰ درصد نفت وارداتی خود را از طریق تنگه هرمز تأمین میکنند. در اروپا، کشورهایی مانند ایتالیا، اسپانیا و یونان که وابستگی بالایی به نفت خلیج فارس دارند، با افزایش شدید هزینههای انرژی و کاهش رشد صنعتی مواجه شدهاند. حتی آمریکا با وجود افزایش تولید نفت از نوسانات قیمت و اختلال در زنجیره تأمین جهانی در امان نمانده است.
در میانه این بحران، چین رسماً اعلام کرد که قراردادهای پترو-یوآن را با کشورهای حاشیه خلیج فارس جایگزین معاملات پترو-دلار کرده است. این اقدام پکن را میتوان هوشمندانهترین بهرهبرداری ژئوپلیتیکی از بحران هرمز ارزیابی کرد. دلارزدایی از اقتصاد جهانی که پیش از این بهآرامی پیش میرفت، با بسته شدن هرمز شتابی انفجاری گرفته است. این تغییر میتواند در بلندمدت قدرت مالی آمریکا را به چالش بکشد.
دوسال طول می کشد تا بازار انرژی به حالت عادی برگردد
همچنین "اریک ناتال، تحلیلگر برجسته انرژی"، نکته ظریفی را مطرح کرده، قیمت نفت با وجود بسته شدن تنگه، ۱۱ درصد کاهش یافته، اما دلیل آن باز شدن ظاهری تنگه و کاهش موقت تنش روانی در بازار بوده است. او میگوید با توجه به زمان رفتوبرگشت ۲۵ روزه نفتکشها به آسیا، عملاً حدود دو ماه کاهش تولید ادامه خواهد یافت که معادل ۶۰۰ میلیون بشکه نفت از دست رفته است. در نتیجه، جهان به سمت پایینترین سطح ذخایر تاریخ پیش میرود.
آژانس بینالمللی انرژی نیز اعلام کرده که حدود دو سال طول میکشد تا تولید کاملاً به حالت عادی برگردد. از ۸۰ تأسیس آسیبدیده، یکسوم آنها به تعمیرات چندماهه یا چندساله نیاز دارند. همچنین پر کردن مجدد ذخایر استراتژیک، حدود ۰.۳ میلیون بشکه در روز تقاضای جدید برای چهار سال ایجاد میکند. نکته جالب اینکه سهام شرکتهای نفتی بر اساس نفت ۷۰ دلاری قیمتگذاری شده بودند، در حالی که واقعیت بازار چیز دیگری است.
در همین باره نیز "روری جانستون، پژوهشگر انرژی"، مینویسد که ذخایر کل نفت تجاری آمریکا در یک هفته ۹ میلیون بشکه کاهش یافته است: نفت خام ۰.۹ میلیون بشکه، بنزین ۶.۳ میلیون بشکه و گازوئیل ۳.۲ میلیون بشکه. این در حالی است که انتظار میرفت با ورود نفتکشهای بیشتر برای بارگیری نفت آمریکا، این کاهش تشدید شود. چنین افت شدیدی در ذخایر، نشانه آن است که حتی آمریکا نیز از پیامدهای بسته شدن هرمز مصون نمانده است.
بستن تنگه هرمز توسط ایران، صرفاً یک اقدام نظامی - دفاعی منطقهای نیست، بلکه نقطه عطفی در اقتصاد انرژی جهان محسوب میشود. افزایش قیمت سوخت، تورم فزاینده، اختلال در زنجیره تأمین هلیوم، تغییر معادلات پولی بینالمللی با ظهور پترو-یوآن و هشدارهای جدی نهادهایی مثل مورگان استنلی و آژانس بینالمللی انرژی، همگی نشان میدهند که جهان وارد فاز جدیدی از بیثباتی اقتصادی شده است.
