رشد تجارت مرزی در شرایط جنگی
در مقایسه با سال قبل، از اول تا ۱۵ فروردین ماه ترانزیت ۳۰ درصد رشد داشته و صادرات همان مدت ۲۸ درصد افزایش را نشان میدهد اما واردات اندکی کاهش یافته است
به گزارش قیمت ۳۶۰، عبور و مرور در مرز شلمچه عادی است. به رغم تجاوز جنگی، تردد مرزی و تجارت بینالملل ایران با همسایگان ادامه یافته و برخی مرزها با وجود محدودیتها دوباره به حالت عادی بازگشتهاند. مدیرکل دفتر ترانزیت کالا توضیح میدهد که پایانههای مرزی در شرایط پایداری قرار دارند و آمار ترانزیت از ابتدای سال تا نیمه فروردین روندی صعودی داشته است.
با وجود جنگ، تأمین کالا و تجارت داخلی و بینالمللی به پیش میرود و توقفی در این بخش اقتصادی رخ نداده است. جواد هدایتی، مدیرکل دفتر ترانزیت کالای سازمان راهداری و حملونقل جادهای، با اشاره به اینکه حملونقل در کشور شرایط پایداری دارد، گفت: «پایانههای مرزی از شروع جنگ بیشترین فعالیت را برای ثبات بازارها ثبت کردهاند.»
وی با اشاره به اینکه در حال حاضر تمام پایانههای مرزی فعال است، گفت: «تردد مسافری و کالایی در جریان و تجارت مرزهای زمینی با کشورهای همسایه در پایانههای مرزی در حال انجام است.»
به گفته مدیرکل دفتر ترانزیت کالا، با توجه به وقوع جنگ، در طول نزدیک به ۴۰ روز، شرایط مختلفی را در پایانهها پشت سر گذاشتهایم.
کارکرد مرزها و روال فعالیت
وی تشریح کرد: بهخاطر سوءتفاهمی که در حمله پهپادی رخ داده بود، مرز آذربایجان چند روزی بسته شد؛ برخی مرزها بهخاطر ملاحظات امنیتی، کنترل و نظارتهای بیشتری که باید اعمال میشد، با محدودیتهایی مواجه و حملاتی نیز در محدوده یکی - دو مرز رخ داد که موجب تعطیلی مقطعی و کوتاهمدت پایانهها شد، ولی اکنون با تلاش همکاران و عوامل دستاندرکار، روال عادی فعالیت در تمام پایانههای مرزی برقرار است.
وی تأکید کرد: علیرغم همه این فراز و فرودها جریان تردد مسافر و کالا در همه مرزهای زمینی در جریان است و اکنون در مرز آذربایجان نیز مشکلی نداریم و هر چهار مرز آستارا، بیلهسوار، جلفا و پلدشت با جمهوری آذربایجان باز و صف یا ماندگاری کامیون در این مرز دیده نمیشود.
مدیرکل دفتر ترانزیت کالا، با اشاره به تمهیداتی که برای تسهیل تجارت در نظر گرفته شده است، گفت: «مخصوصاً با شرایطی که بعد از جنگ پیش آمده، بر اساس هماهنگیهایی که در سطح کلان در دولت گرفته شده، تقسیم کاری صورت گرفته و در بحث تشریفات و ترخیص کالا، حوزه گمرک فعالیت خود را افزایش داده و وزارت اقتصاد به عنوان نهاد بالادستی، دستورالعملها و پروتکلهایی برای تسهیل جریان تجارت در زمان جنگ را اجرا میکند.»
هدایتی اضافه کرد که ترانزیت در کنار تجارت داخلی برقرار است: در حوزه ترانزیت نیز جابهجایی کالاها در مرزها در جریان است اما با توجه به شرایط جنگ، ممکن است در بلندمدت یا کوتاهمدت با کاهش ترانزیت مواجه شویم. با این حال در حال حاضر تمرکز بر تجارت مرزی، تجارت داخلی و واردات و صادرات کالاهای کشور است. به دلیل بنادر جنوبی که حمل دریایی را کاهش دادهاند، تجارت بینالمللی از مرزهای زمینی افزایش یافته و پشتیبانی بیشتری میشود. ترانزیت کالایی نیز متوقف نشده و آمار معادل تا ۱۵ فروردین ماه افزایشی است.
وی افزود که در مقایسه با سال قبل، از اول تا ۱۵ فروردین ماه ترانزیت ۳۰ درصد رشد داشته و صادرات همان مدت ۲۸ درصد افزایش را نشان میدهد اما واردات اندکی کاهش یافته است. در مجموع تجارت ما در حوزه واردات، صادرات، تردد مرزی و ترانزیت تا نیمه فروردین رشد ۱۰ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل دارد.
مدیرکل دفتر ترانزیت کالا گفت: «در بحث صادرات و واردات، شرایط اقتصادی بر تأمین کالاهای اساسی و نیازمندی واحدهای تولیدی و صادرات و واردات واحدها تمرکز بیشتری دارد و بیشتر برنامهریزی برای تسهیل این نوع تجارت در دستور کار قرار دارد.»
تأکید بر تفاوتهای مرزی و روندهای منطقهای
هدایت گفت: «با توجه به شرایط موجود، هر مرز شرایط خاص خودش را دارد. مثلاً بخش عمده ورودی به مرزهای شرقی مانند لطفآباد، سرخس و ترکمنستان، کامیونهایی بودند که از مرزهای غربی وارد کشور و از مرزهای شرقی خارج میشدند؛ طبیعتاً وقتی از مرزهای غربی افزایش یا کاهش کامیون باری اتفاق بیفتد بر عملکرد مرزهای شرقی نیز تأثیر میگذارد.»
به گفته وی، تقریباً بعد از شروع جنگ و با رایزنیهایی که با کمک وزارت خارجه با ترکمنستان انجام شد، انباشت کامیونهای ترانزیتی و صادراتی در مرزهای مشترک با ترکمنستان کنترل شد و روزانه ۴ ساعت کاری به فعالیت این مرز افزوده شد؛ این موضوع باعث شد تا حجم بیشتری کالا از این مرزها عبور کند و ترافیک پشت مرز به حالت عادی برگشته است.
همچنین با توجه به بسته شدن مرز میان پاکستان و افغانستان، بخشی از ترانزیت کالاهای پاکستانی به کشورهای آسیای میانه از طریق ایران عبور کرد و تبادل کالاهای پاکستانی با کشورهای آسیایی هموار شد.
مدیرکل دفتر ترانزیت کالا همچنین با اشاره به حمله به مرز شلمچه گفت: «مرز شلمچه پس از اصابت پهپاد به مدت یک روز برای پاکسازی محیط تعطیل شد و اکنون عبور و مرور مسافری و کالایی در این مرز نیز شرایط عادی دارد.»
با وجود جنگ، تردد و تجارت مرزی همچنان پیوسته و رو به بهبود است؛ تقسیم کار در دولت، تقویت گمرک و تمهیدات برای تسهیل تشریفات ترخیص کالا، و باز بودن مرزهای اصلی با همسایگان، از نکات کلیدی این دوره است. اما باید توجه داشت که با توجه به وضعیت منطقه و احتمال تغییرات امنیتی، ممکن است در کوتاهمدت یا بلندمدت، ترانزیت کالا با چالشهایی مواجه شود و تمهیدات جدید برای حفظ جریان تجارت لازم است.
