شوک قطعی اینترنت به کسبوکارهای آنلاین
همزمان با سومین قطعی اینترنت در کشور، فروش بسیاری از آنلاینشاپها نیز کاهش یا به طور کامل قطع شد
به گزارش قیمت ۳۶۰، بازار آنلاین، نه در آستانه شب عید، که حتی چندماه قبل از آن بیجان شد؛ از ۱۸ دیماه تا حوالی ۸ بهمن، حدود سه هفتهای که بسیاری از فعالان فروش اینترنتی میگویند «نه فروختیم، نه دیده شدیم، فقط تماشا کردیم که چطور سرمایهمان آب رفت.».
در همین بازه، آنها که فروششان به شبکههای اجتماعی و سایتها گره خورده، میگویند بازار بیجان شده است. ویترینها خاموشند، درگاهها کند یا از دسترس خارج شدهاند. برای خیلیها، این زمان از دی ماه تا شب عید ۱۴۰۵ دقیقاً همان هفتههایی طلایی فروش نوروزی بود؛ زمانی که معمولاً فروش جهش میکند و چرخ نقدینگی تندتر میچرخد.
زهرا از چند کارگاه داخلی خرید میکند و با برند خودش در اینستاگرام میفروشد. او میگوید فروشش از دی ماه تا امروز به غیر از چندروز که اینترنت متصل بود صفر شده است: «قبلش روزی چند ده سفارش داشتم. بعدش، شاید یکی دو تا. آن هم از مشتریهای قدیمی که شماره مستقیمم را داشتند.» به گفته او، بیشترین ضربه نه فقط از دست رفتن فروش که سوختن زمان بود: «شب عید برای ما مثل جمعه سیاه است. حالا که آن را از دست دادیم، جبرانش سخت است.»
روایت علی، واردکننده لوازم جانبی موبایل، بیشتر بوی بدهی میدهد تا فروش. او میگوید باری که برای شب عید آورده بود، دقیقاً همان روزها در انبار خوابید. «جنس رسیده بود. پولش را داده بودم. برنامه تبلیغ و فروش داشتیم. اما مشتری به ما نمیرسید.»
او از سررسید چکها میگوید: «وقتی فروش میخوابه، یعنی پول ورودی نداری. اما چک و قسط و اجاره سر جایاش است.»
علی معتقد است ضربه اصلی به کسبوکارهای واردکننده از دو جهت بود: «اول اینکه سرمایهشان در جنس خوابید. دوم اینکه بازار مصرف هم محتاط شد. یعنی حتی با برگشت نسبی اینترنت، آن جهش فروش اتفاق نمیافتد.»
برای سحر که تولیدکننده صنایعدستی است، ماجرا شکل دیگری داشت. سحر میگوید فروشش در چندماه اخیر از نصف هم بیشتر افت کرد: «برای کسبوکاری مثل ما که حاشیه سودش خیلی بالا نیست، همین افت یعنی خطر. برای نوروز هم مردم بیشتر سراغ کارهای ارزانتر رفتند. خرید هدیههای گران کمتر شده است.»
الهام که در حوزه کیف و کفش کار میکند، میگوید: «من جنس را امانی میگیرم. یعنی اگر نفروشم، هم باید جواب صاحب جنس را بدهم، هم اجاره و هزینههای خودم را.»
الهام میگوید این روزها بیشتر از هر زمان دیگری فهمیده که چقدر به بستر آنلاین وابسته است: «ما مغازه فیزیکی نداریم. اگر اینترنت نباشد، انگار وجود نداریم.»
جمعبندی روایتها نشان میدهد از ۱۸ دی تا حوالی ۸ بهمن، و مجددا از ۹ اسفند تا به امروز برای بسیاری از فعالان آنلاین، فضای تعطیلی کامل کسب و کارشان رقم خورده است؛ روزهایی که برخی آن را «تعطیلی اجباری بیدرآمد» مینامند. نه اینکه هیچ فروشی نباشد، اما آنقدر کم که هزینههای جاری را هم پوشش ندهد.
در این بازه، بسیاری از کسبوکارها تلاش کردند راههای جایگزین پیدا کنند؛ از انتشار شماره تماس و درخواست پیامک گرفته تا استفاده از پلتفرمهای دیگر. اما به گفته آنها، هیچکدام جای ویترین اصلی را نگرفت.
بر اساس اعلام رسمی رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی، در دوره اختلالهای اینترنتی دیماه، فروش بسیاری از کسبوکارهای آنلاین تا حدود ۸۰ درصد کاهش یافت؛ رقمی که به گفته این اتحادیه، به معنای وارد شدن خسارتی میلیاردی به فعالان این حوزه در مدت زمانی کمتر از یک ماه است.
با استناد به همین اظهارات افت فروش، نهتنها فروشگاههای کوچک اینستاگرامی، بلکه بخشی از استارتاپها و پلتفرمهای بزرگتر را نیز دربرگرفته و زنجیرهای از کاهش درآمد، تعویق تعهدات مالی و فشار نقدینگی را ایجاد کرده است. زنجیره ای که مجددا از ۹ اسفند شروع شد و مشخص نیست تا چه زمانی ادامه دارد.
بسیاری از فعالان آنلاین میگویند امسال بیش از هر زمان دیگری فهمیدهاند که چقدر اقتصاد دیجیتالشان شکننده است؛ به زیرساخت، به ثبات، به حالوهوای جامعه.
