یک میلیون تومان برای خرید کافی نیست
اگرچه کالابرگ امکان خرید را فراهم میکند، اما افزایش مداوم قیمتها باعث شده بسیاری از خانوارها همچنان ناچار باشند برای تکمیل سبد مصرفی خود، مابهالتفاوت را از جیب پرداخت کنند
به گزارش قیمت ۳۶۰، گزارش میدانی از برخی فروشگاههای بزرگ عرضه کننده کالابرگ نشان میدهد که با گذشت بیش از یک ماه از آغاز این طرح، کالاهای اساسی در فروشگاهها موجود است، اما به گفته برخی شهروندان اعتبار یک میلیون تومانی برای پوشش کامل هزینههای خانوارها کافی نیست و آنها مجبورند مابهالتفاوت را از جیب خود پرداخت کنند.
پس از حذف ارز ترجیحی و افزایش محسوس قیمت کالاهای اساسی، دولت از دیماه اجرای مرحله جدید طرح کالابرگ الکترونیکی را بهعنوان یکی از سیاستهای جبرانی در دستور کار قرار داد؛ طرحی که قرار بود یارانه کالاهای اساسی را بهجای ابتدای زنجیره تامین، مستقیما به مصرفکننده نهایی منتقل کند و بخشی از فشار تورمی وارد شده به سبد معیشت خانوارها را کاهش دهد.
بر اساس سازوکار اعلامشده، در این طرح به هر فرد اعتبار مشخصی اختصاص یافت که صرفا برای خرید اقلام اساسی تعیینشده قابل استفاده است. این اقلام شامل گوشت، مرغ، روغن، برنج، حبوبات و لبنیات کمچرب میشود و امکان برداشت نقدی از اعتبار یا خرید سایر کالاها وجود ندارد.
با این حال، اجرای طرح از همان ابتدا با چالشهایی همراه بود. گزارشهای میدانی و اظهارات شهروندان از اختلالهای مقطعی سامانه پرداخت، قطع و وصل اینترنت در برخی فروشگاهها، ابهام در شیوه استفاده از اعتبار و همچنین اطلاعرسانی ناقص درباره کارمزد خرید کالابرگی حکایت داشت.
یکی از چالشها که همچنان پابرجاست، کارمزدهای ۵۰۰۰ تومانی است که هنگام خریدهای کالابرگی در ازای هر خرید، از مشتری کسر میشود. هر چند مجتبی اخلاقی توضیح داد: مبلغ ۵۰۰۰ تومان بهعنوان کارمزد، بههیچوجه در فروشگاهها از مردم دریافت نمیشود. این مبلغ صرفاً بهدلیل الزامات شبکه بانکی و در فرایند اجرای طرح، بهصورت سیستمی از کارت هموطنان کسر میشود، اما در مقابل، ۵۰۰۰ تومان به مبلغ اصلی یک میلیون تومانی اعتبار کالابرگ اضافه میشود.
در کنار این مسائل، موضوع کفایت اعتبار کالابرگ در برابر سطح واقعی قیمتها به یکی از محورهای اصلی انتقادها تبدیل شد. اگرچه کالابرگ امکان خرید را فراهم میکند، اما افزایش مداوم قیمتها باعث شده بسیاری از خانوارها همچنان ناچار باشند برای تکمیل سبد مصرفی خود، مابهالتفاوت را از جیب پرداخت کنند.
یکی از خریداران میگوید: یک میلیون تومان، آخرش هیچی نمیماند. ماستی که ۸۰ تومن بوده، ۲۰۰ تومان شده. گوشت را که اصلا نمیتوان خرید. دو بسته گوشت یک کیلویی گرفتیم، کل اعتبار تمام شد و بقیه را باید خودمان بدهیم.
در مقابل، مسئولان فروشگاهها از افزایش تقاضا برای اقلام مشمول کالابرگ و نبود کمبود کالا خبر میدهند و تاکید دارند که در مدت اجرای طرح کمبودی در کالاهای اساسی وجود نداشته است.
فرآیند این گزارش میدانی نشان میدهد که طرح کالابرگ الکترونیکی، دستکم در حوزه تامین و دسترسی به کالاهای اساسی، توانسته از بروز کمبود در بازار جلوگیری کند، اما در سطح خانوار، همچنان بهعنوان سیاستی با اثر محدود تلقی میشود. افزایش قیمتها پس از حذف ارز ترجیحی باعث شده اعتبار کالابرگ با واقعیت بازار همخوانی نداشته و بسیاری از شهروندان آن را نه راهحلی پایدار، بلکه ابزاری موقتی برای جبران بخشی از هزینههای ناگزیر زندگی بدانند.
