مثلث ترسناک بازار خودرو؛ ماشین دوباره گران می‌شود؟

قیمت ۳۶۰- قیمت خودرو در بازار آزاد نسبت به شهریور ۱۴۰۴ یعنی یک سال قبل تا ۱۴۰ درصد افزایش پیدا کرده است.

مثلا کوییک که پارسال در چنین روزهایی ۵۴۰ میلیون تومان ارزش داشت و الان با قیمت یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون به خریداران پیشنهاد می‌شود. البته این همه ماجرا نیست و اگر بخواهیم درباره آینده بازار خودرو صحبت کنیم باید پارامترهای دیگری را هم دخیل بدانیم.

کارنامه خودروسازان در بخش تولید ضعیف‌تر از سال‌های گذشته است. طوریکه تا پایان سال فاصله عرضه و تقاضا احتمالا به نیم‌میلیون دستگاه می‌رسد. شرایط واردات خودرو هم امیدوارکننده نیست. حتی اگر همه شایعات روزهای گذشته مثل اعمال تعرفه ۱۰۰ درصدی واردات خودرو تکذیب شود، باز هم از محل واردات خودرو سودی به بازار مدل‌های داخلی نمی‌رسد.

افزایش قیمت خودرو در بازار آزاد

قیمت خودرو در بازار آزاد تابستان امسال پا به پای بازار ارز حرکت کرد. اگر مثل ما هر روز قیمت‌های بازار خودرو را رصد می‌کنید، احتمالا در جریان قیمت‌ها هستید. خودرویی مثل کوییک که قبل تابستان کمتر از یک میلیارد ارزش داشت، حالا به عنوان ارزان‌ترین سواری صفرکیلومتر بازار حدود یک میلیارد و 300 میلیون به خریداران پیشنهاد می‌شود.

پژو 207 دنده‌ای نزدیک یک میلیارد و 870 میلیون قیمت دارد. دنا پلاس آپشنال و شاهین پلاس از مرز سه میلیارد تومان عبور کرده‌اند و ری‌را که گران‌ترین سواری داخلی است، کمی بیش از چهار میلیارد فروخته می‌شود.

اولین ضلع ترسناک بازار خودرو همین قیمت‌های اعلامی از سوی فروشنده‌هاست. فقط کافی است به شهریور سال قبل برگردیم تا دقیقا متوجه میزان افزایش قیمت‌ها شویم.

شوک خودروسازان به بازار آزاد

بازار خودرو شباهتی به سال‌های ابتدایی دهه 90 ندارد. خودروسازان بخش عمده محصولات خود را به روش‌های پیش‌فروش اقساطی به متقاضیان تحویل می‌دادند اما با تشدید فاصله میان عرضه و تقاضا روش فروش بر پایه قرعه‌کشی و سامانه‌های یکپارچه نوبت‌دهی متمرکز شد.

وقتی کارنامه خودروسازان در سال‌های گذشته را بررسی می‌کنیم، با ارقامی بین 800 تا 900 هزار دستگاه به عنوان جمع مدل‌های تولیدی می‌رسیم. از آن طرف حجم تقاضا سالانه در بازار خودروحداقل یک میلیون دستگاه است که طبق تحلیل برخی کارشناسان این عدد می‌تواند تا سطح یک میلیون و 300 هزار دستگاه در سال ارتقا پیدا کند.

آمار عملکرد پنج ماه ابتدایی امسال اما نشان می‌دهد مجموع تولید خودروسازان دولتی و خصوصی فقط و فقط 223 هزار دستگاه بوده است. اگر تا آخر سال روند تولید خودرو با همین سرعت حرکت کند، حدود 560 هزار دستگاه سواری به بازار تزریق می‌شود.

کاهش تیراژ تولید به 560 هزار دستگاه به این معناست که فاصله بین عرضه و تقاضا واقعی بازار به بیش از 500 هزار دستگاه می‌رسد. این اعداد تاثیر مهمی در پیش‌بینی قیمت خودرو دارند و دومین نگرانی بازار خودرو برای ماه‌های آینده حساب می‌شوند.

شکست واردات خودرو

واردات خودرو با هدف تنظیم بازار، ایجاد تنوع در سبد محصولات و کاهش قیمت خودروهای تولید داخل ازسرگرفته شد. با این حال کارنامه واردات در سال 1404 با ترخیص و تحویل 80 هزار دستگاه خودرو بسته شد که سهم کمی از نیاز انباشته بازار را پوشش داد.

علاوه بر تیراژ پایین خودروهای وارداتی گاهی با تفاوت 100 درصدی نسبت به مبدا وارداتی در ایران تحویل مشتری دست اول داده می‌شود.

در هفته‌های اخیر هم اخباری پیرامون طرح یکسان‌سازی حقوق ورودی و اعمال تعرفه 100 درصدی واردات خودرو برای تمام کلاس‌های خودرویی در رسانه‌ها مطرح شد. اگرچه مراجع رسمی مثل وزارت صمت این موضوع را تکذیب کردند اما حجم محدود عرضه خودروهای خارجی عملا نتوانسته به مهار قیمت خودرو در بازار کمک کند.

بررسی روند یک سال اخیر مشخص می‌کند که افت تیراژ داخلی، واردات قطره‌چکانی و شکاف عرضه سه ضلع فعلی بازار خودرو به حساب می‌آیند و تاثیر مهمی در آینده بازار و پیش‌بینی قیمت خوردو دارند.