چرا خودروهای اقتصادی در ایران نجومی فروخته می‌شوند؟

به گزارش قیمت ۳۶۰، وزیر صمت از برنامه دولت برای واردات ۷۰ تا ۷۵ هزار خودروی اقتصادی خبر داده، اما کاهش قدرت خرید، نرخ ارز و تعرفه های واردات باعث شده تعریف این خودروها در ایران با جهان فاصله زیادی داشته باشد.

 سید محمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت اعلام کرده است که دولت برای رقابتی کردن بازار خودرو، واردات ۷۰ تا ۷۵ هزار خودروی عمدتا اقتصادی را در نظر گرفته است. به گفته وزیر صمت، این واردات با ارز دولتی انجام نمی شود و افرادی که ارز در اختیار دارند، می توانند نسبت به واردات اقدام کنند. با این سخنان یک سوال مهم مطرح است؛ آیا خودروهایی که در دنیا اقتصادی محسوب می شوند، در بازار ایران هم واقعا اقتصادی خواهند بود؟

خودروی اقتصادی در ایران چه معنایی دارد؟

در بازارهای جهانی، خودروی اقتصادی به محصولی گفته می شود که قیمت آن با درآمد مردم تناسب داشته باشد و هزینه نگهداری مناسبی هم داشته باشد. اما شرایط ایران متفاوت است. کاهش ارزش پول ملی باعث شده حتی بسیاری از خودروهای داخلی نیز برای بخش زیادی از مردم دیگر اقتصادی نباشند.

در چنین شرایطی، خودروهایی که در بازارهای جهانی برای طبقه متوسط طراحی شده اند، ممکن است در ایران به محصولاتی گران قیمت تبدیل شوند. به همین دلیل، تنها استفاده از عنوان «خودروی اقتصادی» نمی تواند نشان دهد که این خودروها برای مصرف کننده ایرانی هم قابل خرید خواهند بود.

کرولا؛ خودروی اقتصادی جهان با یک فلسفه مشخص

برای درک بهتر فاصله میان مفهوم خودروی اقتصادی در جهان و ایران، می توان به تویوتا کرولا اشاره کرد. کرولایی که در بازارهای جهانی با هدف اقتصادی بودن طراحی شده، پس از عبور از مسیر واردات و تحت تاثیر نرخ ارز، تعرفه های وارداتی و هزینه هایی مانند حمل، بیمه، استاندارد، شماره گذاری، مالیات و سایر هزینه های جانبی، به خودرویی چند میلیارد تومانی تبدیل می شود.

بررسی قیمت این خودرو با نرخ دلار ۱۹۳ هزار تومان نشان می دهد نسخه های پایه کرولا حتی پیش از اضافه شدن تمام هزینه های واردات، به محدوده نزدیک ۵ میلیارد تومان می رسند. رقمی که باعث می شود این خودرو دیگر برای بخش بزرگی از جامعه ایرانی یک خودروی اقتصادی نباشد.

در واقع، مسئله فقط قیمت خود خودرو نیست؛ بلکه فاصله میان درآمد مردم و قیمت نهایی خودرو است. وقتی یک فرد با درآمد متوسط برای خرید چنین خودرویی باید سال ها پس انداز کند و حتی فرض کند قیمت خودرو و شرایط اقتصادی در این مدت تغییر نمی کند، دیگر نمی توان از آن به عنوان یک خودروی اقتصادی برای بازار ایران نام برد.

کرولا نمونه ای روشن از این واقعیت است که یک خودرو ممکن است در بازار جهانی اقتصادی باشد، اما به دلیل شرایط اقتصادی، ارزی و تعرفه ای یک کشور، کاملا از تعریف اولیه خود فاصله بگیرد.

دولت در سال های اخیر هدف از واردات خودرو را افزایش رقابت و تنظیم بازار اعلام کرده است. با این حال، تجربه بازار نشان داده بسیاری از خودروهای وارداتی به دلیل قیمت بالا، نتوانسته اند به دست بخش بزرگی از مردم برسند.

از طرف دیگر، دولت از محل واردات خودرو درآمدهایی مانند حقوق ورودی و مالیات دریافت می کند. همین موضوع باعث شده برخی کارشناسان معتقد باشند واردات خودرو علاوه بر هدف تنظیم بازار، یک منبع درآمدی برای دولت نیز محسوب می شود.

وزیر صمت تاکید کرده واردات خودرو با ارز دولتی انجام نمی شود و از محل ارز اشخاص خواهد بود. اما این موضوع اتفاق جدیدی نیست. در سال های گذشته نیز دولت ارز دولتی برای واردات خودرو اختصاص نداده و واردکنندگان از روش های دیگر تامین ارز استفاده کرده اند. بنابراین، مسئله اصلی بازار خودرو فقط منبع ارز نیست؛ بلکه قیمت نهایی خودرو و توان خرید مردم است.

در نهایت، اگر هدف دولت رقابتی شدن بازار خودرو و افزایش دسترسی مردم باشد، صرف واردات خودرو کافی نیست. تا زمانی که هزینه های واردات بالا باشد و قدرت خرید مردم تغییر نکند، بسیاری از خودروهای اقتصادی جهان در ایران همچنان خودروهایی گران قیمت خواهند بود.