تب قرعهکشی دوباره بالا گرفت
حاشیه سود قابلتوجه ناشی از فاصله قیمت کارخانه و بازار آزاد سبب شده تا بسیاری از افراد به دنبال ثبتنام در طرحهای فروش خودرو باشند
به گزارش قیمت ۳۶۰، قرعهکشی اخیر سایپا در شرایطی برگزار شد که شکاف معنادار قیمت کارخانه و بازار، بار دیگر فروشهای خودروسازان را به کانون تقاضای سرمایهای تبدیل کرد. براساس اعلام نماینده این شرکت، بیش از دو میلیون و چهارهزار نفر برای خرید دو مدل چانگان ثبتنام کردند. درحالیکه مجموع عرضه این دو خودرو تنها ۲۲۰ دستگاه بود. درواقع این نسبت، تصویری روشن از عمق عدم تعادل در بازار خودرو ارائه میدهد.
مطابق اطلاعات منتشرشده، محصولات یادشده در قالب سه طرح عادی، جوانی جمعیت و جایگزینی خودروهای فرسوده عرضه شدند. در مجموع، ۱۰۰ دستگاه از مدل CS۵۵) ۴۴۱P) و ۱۲۰ دستگاه از مدل CS۳۵) ۴۲۱P) برای فروش در نظر گرفته شد. با تقسیم تعداد متقاضیان بر میزان عرضه، به طور متوسط برای هر خودرو حدود ۹ هزار نفر در صف قرعهکشی قرار گرفتهاند. نسبتی که در عمل شانس موفقیت را به سطحی ناچیز کاهش میدهد.
این اتفاق فقط محدود به این شرکت نمیشود چون همزمان با سایپا، ایرانخودرو نیز تصمیم به برگزاری قرعهکشی خودرو گرفت. خبرها حاکی از این است که فقط تا روز شنبه ۲۵ آبانماه نزدیک به ۵ میلیون نفر برای طرح فروش جدید محصولات ایرانخودرو بهروش قرعهکشی، ثبتنام کردند. گفته میشود در این شرایط فروش نیز حدوداً ۳۰ هزار دستگاه ظرفیت فروش برای پیش ثبتنام و فروش فوری در نظر گرفته شده که در این صورت، شانس برندهشدن متقاضیان عادی، بسیار ناچیز خواهد بود چون نیمی از ظرفیت فروش، مخصوص طرح جوانی جمعیت خواهد بود و ۲۰ درصد ظرفیت نیز قرار است به دارندگان خودروهای فرسوده تخصیص داده شود.
اما چه عواملی باعث شد تا دوباره نقش واسطهگری در بازار خودرو پررنگ شود؟ بررسی رفتار متقاضیان نشان میدهد دو عامل کلیدی در شکلگیری این صف سنگین نقش داشته است. اول، حاشیه سود قابلتوجه ناشی از فاصله قیمت کارخانه و بازار آزاد. برآوردها حاکی از آن است که اختلاف قیمت برخی مدلهای عرضهشده، از جمله چانگان ۴۴۱P، به حدود ۱۰۰ درصد رسیده است. همچنین، سود محصولات ایرانخودرو هم چیزی حدوداً بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تومان است. به بیان دیگر، خریدار در صورت برندهشدن میتواند خودروی دریافتی را در بازار آزاد با قیمتی نزدیک به دوبرابر نرخ کارخانه یا با سود میلیونی عرضه کند. در واقع چنین شکافی، انگیزهای قوی برای ورود تقاضای غیرمصرفی و سرمایهای ایجاد میکند.
عامل دوم به تغییر در شرایط ثبتنام بازمیگردد. در این دوره، شرط بلوکهسازی وجه در حساب وکالتی حذف شده است. شرطی که در دورههای پیشین بهعنوان یک فیلتر عمل میکرد و با الزام به مسدودسازی مبالغی بخشی از متقاضیان فاقد نقدینگی کافی را از فرآیند رقابت کنار میگذاشت. حذف این شرط، دامنه مشارکت را به شکل قابلتوجهی گسترش داد. بهگونهای که هر فرد دارای گواهینامه و فاقد پلاک فعال، بدون نیاز به سپردهگذاری اولیه، امکان ثبتنام پیدا کرد. این تغییر اگرچه از منظر تسهیل دسترسی قابلدفاع است، اما از سوی برخی کارشناسان خودرو بهعنوان عاملی در تقویت تقاضای کاذب ارزیابی میشود.
کارشناسان بازار خودرو بر این باورند که عرضه قطرهچکانی، یکی از ریشههای اصلی شکلگیری صفهای میلیونی در طرحهای فروش است. زمانی که خودروسازان بهجای عرضه مستمر و متناسب با ظرفیت تولید، خودرو را در تعداد محدود و مقطعی روانه بازار میکنند، پیام روشنی به بازار مخابره میشود و آن هم اینکه کالا کمیاب است. همین سیگنال، تقاضای سرمایهای را فعال کرده و خودرو را از کالای مصرفی به ابزار حفظ ارزش یا کسب سود کوتاهمدت تبدیل میکند. بنابراین، صف ۹ هزار نفری برای هر خودرو، بیش از آنکه نشانه رونق تولید باشد، بازتابی از بیتعادلی ساختاری در بازار خودرو است. بیتعادلیای که تا زمان اصلاح عرضه قطره چکانی خودروها و کاهش فاصله بازار و کارخانه، احتمالاً تداوم خواهد داشت.
