معمای فولاد خودروسازان
در حالی که سیاستگذاران تداوم عرضه فولاد در بورس کالا را نشانهای از ثبات تولید میدانند، خودروسازان میگویند بخش مهمی از ورقهای عرضهشده قابلیت استفاده در خطوط تولید را ندارد
به گزارش قیمت ۳۶۰، سیاستگذار صنعتی طی ماههای اخیر بارها از تامین فولاد خودروسازان از مسیر بورس کالا بهعنوان نشانهای از بازگشت ثبات به تولید یاد کرده است. حالا اما بررسی جزئیات فنی ورقهای مصرفی در صنعت خودرو، روایت متفاوتی از وضعیت زنجیره تامین ارائه میدهد؛ روایتی که نشان میدهد فاصله زیادی میان عرضه فولاد و قابلیت استفاده آن در خطوط تولید خودرو یا مصرف در خودروسازی وجود دارد.
بخشی از ورقهای فولادی عرضهشده در بورس کالا بدون مشتری مانده است. موضوعی که از سوی برخی سیاستگذاران و حتی نمایندگان مجلس، بهعنوان نشانهای از «بهانهجویی خودروسازان» و نخریدن با اهداف خاص تعبیر شد. به این ترتیب اینگونه القا شد که فولاد به اندازه کافی در کشور وجود دارد؛ اما خودروسازان با هدف فشار برای افزایش قیمت یا مدیریت عرضه، از خرید آن خودداری میکنند.
با این حال بررسیها نشان میدهد همه فولادهای عرضهشده در بورس کالا، الزاما فولاد خودرویی نیستند. بخشی از ورقهای عرضهشده در بورس کالا طی چند وقت اخیر عمدتا مربوط به ورقهای گرم عمومی، ورقهای مورد استفاده در صنایع بشکهسازی، لوازم خانگی، قلعاندودها یا برخی ورقهای گالوانیزه عمومی بوده که کاربرد مستقیمی در خطوط تولید خودرو ندارند.
در واقع آنچه این روزها به محل اختلاف میان سیاستگذار و خودروساز تبدیل شده، نه «کمیت فولاد» بلکه «کیفیت و نوع فولاد» است. خودروسازان میگویند بخشی از گریدهای مورد نیاز آنها اساسا در داخل تولید نمیشود یا کیفیت و مشخصات فنی آن با استانداردهای خطوط تولید همخوانی ندارد. موضوعی که باعث شده است بخشی از نیاز صنعت خودرو همچنان از مسیر واردات تامین شود.
یک کارشناس خودرو در این زمینه شرکت ایرانخودرو را مثال میزند و عنوان میکند بهطور میانگین میزان ورق مصرفی برای تولید یک خودرو در گروه صنعتی ایران خودرو معادل ۱۲۰۰کیلوگرم بوده که سهم ورق داخلی معادل ۸۸درصد و ورق خارجی معادل ۱۲درصد است. این مقدار حدودا معادل ۱۰درصد هزینه تولید یک خودرو است.
هرچند وی اذعان میکند که سهم ورق وارداتی در ظاهر تنها ۱۲درصد کل نیاز ایرانخودرو است، اما نکته مهم آن است که همین سهم محدود، مربوط به حساسترین و پیشرفتهترین گریدهای مورد استفاده در خودرو است؛ گریدهایی که عمدتا در قطعات ایمنی، بخشهای دارای استحکام بالا و بدنه خودرو کاربرد دارند. بر این اساس، نمیتوان صرف پایین بودن سهم واردات را به معنای خودکفایی کامل در تامین فولاد خودرویی تلقی کرد.
بررسی جزئیات نیاز خودروسازان نشان میدهد مهمترین چالش فعلی صنعت خودرو در حوزه فولاد، نه کمبود کلی عرضه بلکه محدودیت در تامین برخی گریدهای خاص و با فناوری بالاست.
در چنین شرایطی، واردات برای خودروساز نه یک انتخاب اقتصادی بلکه یک الزام فنی محسوب میشود. بهویژه آنکه حذف یا جایگزینی این گریدها میتواند مستقیما بر کیفیت بدنه، ایمنی خودرو و حتی عملکرد خطوط تولید اثر بگذارد.
اختلاف اصلی نه بر سر «وجود فولاد» بلکه بر سر «فولاد قابل مصرف در خودرو» است. حتی اگر فرض شود مساله فولاد بهطور کامل حل شود، همچنان حدود ۹۰ درصد هزینه تولید خودرو تحتتاثیر سایر عوامل قرار دارد؛ عواملی همچون نرخ ارز، هزینه قطعات، تحریم، هزینههای مالی، نقدینگی، دستمزد و مشکلات تامین قطعات وارداتی.
